( 1 ) 3 - زيد بن ثابت : وى اموال فراوانى به « زيد بن ثابت » بخشيد به طورى كه ثروت وى چنان گسترده شد كه وقتى درگذشت ، از طلا و نقره آن قدر از وى برجاى ماند كه با تيشه‌ها آن را مىشكستند ! و اين علاوه بر اموال و زمينهايى بود كه از وى بر جاى ماند و ارزش آنها به صد هزار مىرسيد « 1 » . ( 2 ) اموال ديگرى نيز به طرفداران حكومتش بخشيد همچون « حسان بن ثابت » و ديگران كه مورخان به تفصيل آنها را بيان كرده‌اند و اين اموال ، ما را به ياد ميليونرهاى زمان معاصر مىاندازد . ثروت فراوان نزد بعضى از صحابه چنان گسترش يافت كه بعضى از آنان ترسيدند كه خداوند ثوابشان را در آخرت كمتر نمايد . « خباب بن ارت » مىگويد : « من همراه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودم و دينار و درهمى نداشتم و اينك در گوشه‌اى از خانه‌ام در صندوق خود ، چهل هزار وافى « 2 » دارم و از اين بيمناكم كه خداوند نيكيهاى ما را در زندگيمان در دنيا برايمان زودتر فرستاده است « 3 » » . و « فان‌فلوتن » عقيده دارد كه اين سياست اقتصادى ، به گسترش زندگى رفاه طلبى و فساد منجر گرديد « 4 » . ( 3 ) تيول بخشى اراضى عثمان ، در كوفه زمينهايى را به افرادى بخشيد با اينكه مىدانست آن زمينها ملك مسلمين است ، زيرا مفتوح العنوه بودند [ يعنى با نيروى نظامى به

--> ( 1 ) مروج الذهب 2 / 333 . ( 2 ) هر « وافى » يك درهم و چهار دانق است ( القاموس ، مادّهء دوق ) . ( 3 ) ابن سعد ، طبقات 3 / 166 . ( 4 ) السيادة العربية ، ص 22 .